گروه تعلیم تربیت دینی شاهد

بســــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــم الله الرحمن الرحیم

قواعد درس هفتم – سال دوم راهنمایی

ما در درس های قبل با 14 صیغه فعل ماضی آشنا شدیم . همانطور که می دانید فعل ماضی فعلی است که بر زمان گذشته دلالت می کند . در زبان فارسی برای تشخیص فعل های ماضی از کلمه ی (دیروز) استفاده می کنیم . هر فعلی که با کلمه ی « دیروز » جور در آید فعل ماضی است مانند فعل های : رفتم ، گفتی ، شنیدند، آمدید و ..... که می شود گفت « دیروز رفتم»  ، « دیروز گفتی»  ، « دیروز شنیدند»  ،« دیروز آمدید»  ،پس همه ی فعل های « رفتم ، گفتی ، شنیدند، آمدید » ماضی هستند.

امّا از این درس به بعد می خواهیم با فعل های مضارع آشنا شویم . فعل مضارع فعلی است که بر زمان حال یا آینده دلالت می کند . در زبان فارسی برای تشخیص فعل های مضارع از کلمه ی (فردا) استفاده می کنیم . هر فعلی که با کلمه ی « فردا » جور در آید فعل مضارع است مانند فعل های : می روم ، می نوشی ، می نویسند، می خورید و ..... که می شود گفت « فردا می روم »  ، « فردا می نوشی »  ، « فردا می نویسند »  ،« فردا می خورید »  ،پس همه ی فعل های « می روم ، می نوشی ، می نویسند، می خورید » مضارع هستند.

در اینجا مختصراً با دو صیغه از فعل مضارع آشنا می شویم برای ساختن این دو صیغه به دو حرف ( « یـ » و « تـ » ) نیاز داریم که به اول ریشه فعل ( صیغه مفرد مذکر غایب فعل ماضی) اضافه می شوند

صیغه شماره یک – ( مفرد مذکر غایب) : برای ساختن این صیغه از فعل مضارع حرف « یـ » را به اوّل ریشه فعل اضافه می کنیم سپس اوّلین حرف ریشه را ساکن می کنیم و حرکت آخرین حرف ریشه را تبدیل به ـُ  می کنیم . مانند :     ذَهَبَ (رفت)                        یَذْهَبُ( می رود )

                                 ماضی                           مضارع

تذکّر - اگر دقت کرده باشید ما گفتیم که در هنگام ساختن این صیغه از فعل مضارع بعد از اضافه کردن حرف « یـ »  اوّلین حرف ریشه را ساکن می کنیم  و سپس اوّلین حرف ریشه را ساکن می کنیم  « ذْهب » بعد حرکت حرف آخر ریشه را تبدیل به ـُ می کنیم  « ذْهبُ » ، امّا در خصوص حرف وسط ریشه و حرکت آن حرفی نزدیم مثل « ذْهبُ‌». در این جا باید بگوییم حرکت حرف وسط ریشه ممکن است ـَ یا ـِ یا ـُ باشد و این حرکت دست ما نیست و باید ببینیم عرب ها در کتاب های فرهنگ لغت شان چه حرکتی برای آن گذاشته اند . در کتاب عربی سال دوم برای راهنمایی ما هنگام معنی کردن ریشه فعل در لغات آخر کتاب حرکت این حرف را هم بر روی یک خط تیره بعد از رشه فعل گذاشته اند تا ما فعل ها را درست حرکت گذاری کنیم مانند :

ذَهَبَ ـَ                         یَذْهَبُ

جَلَسَ ـِ                       یَجْلِسُ  

کَتَبَ ـُ                         یَکْتُبُ

ضمایر متصل و منفصل این صیغه از فعل مضارع مانند صیغه ی شماره 1 (مفرد مذکر غایب) در فعل ماضی است مانند :     هُوَ یَکْتُبُ  دَرْسَـهُ   « او درسش را می نویسد»

صیغه شماره ی4 – ( مفرد مؤنث غایب) : برای ساختن این صیغه از فعل مضارع حرف « تـ » را به اوّل ریشه فعل اضافه می کنیم سپس اوّلین حرف ریشه را ساکن می کنیم و حرکت آخرین حرف ریشه را تبدیل به ـُ  می کنیم . مانند :     ذَهَبَ (رفت)                        تَذْهَبُ( می رود )

                                                                                 ماضی                                         مضارع

الدَّرسُ السّابعُ – کلماتٌ جَدیدَةٌ

اَخَوات : خواهران ( جمع کلمه ی « اُخْت » : خواهر )

اَخ : برادر ( جمع آن می شود « اِخوان : برادران » و « اِخْوَةٌ: برادران » )

بَقِیَ : باقی ماند     بِنْت: دختر ( جمع آن می شود « بَنات: دختران » )

اِ بْن :پسر( جمع آن می شود « بَنات: دختران » )        

یَسْبَحُ : شنا می کند (مذکّر)                          تَسْبَحُ : شنا می کند (مؤنث)

جانِب : طرف ‌ ، سویِ        حَبَسوا  ـَ : زندانی کردند                اَلْحَجَر : سنگ         حُرّیّة : آزادی          حَزینَة: غمگین ، محزون  

ذَکَرَ  ـُ :به یاد آورد                رَزَقَ : روزی داد                زُجاج : شیشه       زُجاجی : شیشه ای               سَعید : خوشبخت (مذکر)                  سَعیدَة : خوشبخت (مؤنث)  

سَمَکَة : ماهی  ( جمع آن می شود « اَسماک : ماهیان » و « سَمَکات : ماهیان » )

صَدیقَة: دوست ( جمع آن می شود « صَدیقات : دوستان » )              کَأس : لیوان ، جام 

مَنَحَ ـَ: عطا کرد ، بخشید        مَنَعَتْ :  منع کرد ، باز داشت           وَحْدَهُ : به تنهایی ( او  )            وَحیداٌ ( وَحیدٌ ) : تنها

وِعاء : ظرف   اِناء : ظرف     حَمراء : قرمز، سرخ

       یَخْسَرُ : زیان می بیند (مذکّر)                                 تَخْسَرُ : زیان می بیند (مؤنث)

یَخْلُقُ : خلق می کند، می آفریند (مذکّر)                  تَخْلُقُ : خلق می کند، می آفریند (مؤنث)

یَظْلِمُ : ظلم می کند ، ستم می کند (مذکّر)                تَظْلِمُ : ظلم می کند ، ستم می کند (مؤنث)

یَعْبُدُ : می پرستد، عبادت می کند (مذکّر)                   تَعْبُدُ : می پرستد، عبادت می کند (مؤنث)

یَنْفَعُ : سود می رساند، بهره می رساند (مذکّر)             تَنْفَعُ : سود می رساند، بهره می رساند (مؤنث)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

ترجمه متن درس هفتم – صفحه 68 کتاب : السمکة السعیدة : ماهی خوسبخت

 نَجَحَ ............. : سعید در امتحان موفق (پیروز) شد.    مَنَحَه..................... : پدرش به او هدیه ای بخشید ، ماهی کوچک قرمزی

تلعب ........ :در ظرفی شیشه ای بازی می کند             ینظرُ ......... :سعید به ماهی نگاه می کند و ماهی به او نگاه می کند

تسبَحُ............. : به سرعت شنا می کند . دهانش را باز می کند ( فَم : دهان)       یجلس ...... : سعید نزدیک ماهی می نشیند و از خودش می پرسد ( نَفسَه : از خودش)

صفحه 69 کتاب : أینَ .... : مادر این ماهی کجاست           هل لهذه ..... : آیا خواهرانی مثل خودش دارد      هَل له صدیقات : آیا خواهرانی دارد ( لَها: دارد)

لِماذا أخذها .......: چا شکارچیان ( صیادان) آن را گرفتند         وَلماذا حبسوا ...... : و چرا ماهی را در این ظرف زندانی کردند

ذکر سعید یوماً : سعید روزی را به یاد آورد       منعته امّه ...... : مادرش او را از خارج شدن و بازی کردن با دوستانش منع کرد ( باز داشت)

فبقی ....: پس به تنهایی در اتاق باقی ماند و بسیار ناراحت شد

اِنَّ سمکتی.....: قطعا ماهی من غمگین است ( ناراحت است)              هی وحیدة ....... : او در این ظرف تنهاست

آه .. نعم ... : آه ، بله ، جای ماهی در رودخانه است

صفجه 70-  یأخذ ..... : سعید ظرف را بر می دارد و به سوی رودخانه میرود               و یترُکُ ......: و ماهی را در رودخانه رها می کند (یترک : ترک می کند، رها می کند)

فتسبح‌‌‌‌....... : پس ماهی به سرعت در آب شنا می کند          وتفرح .......... : و به خاطر آزادی اش شاد می شود و نزد خواهرانش باز می گردد 

ویفرح سعید.......... : و سعید نیز شاد می شود و به خانه باز می گردد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تمارین – التمرین الاول ص 74- 

1- آیا سعید در امتحان موفق می شود ؟   نَعم        2-آیا ملدرش به او هدیه ای بخشید؟   لا

3- آیا سعید ماهی را در رودخانه رها می کند؟    نعم                  4- آیا ماهی بخاطر زندانی بودنش (حبسش) شاد می شود؟ لا

التمرین الثانی

1- هُدی برای خدا سجده می کند (تصویر پایین وسط)                 2-  دختر بچه به آسمان نگاه می کند (تصویر پایین سمت چپ)

3- مرد از آب لیوان می نوشد ( تصویر بالا)             4- مهدی در دریا شنا می کند ( تصویر پایین سمت راست)

التمرین الثالث

1- هل هو یکتب؟ آیا او می نویسد    نعم هو یکتب  بله او می نویسد

2- هل هو یاکل ؟آیا او می خورد          لا هو یقرأ  نه او می خواند

3- هل هی تشکر ؟ آیا او سپاسگزاری می کند             نعم هی تشکر  بله او سپاسگزاری می کند    

التمرین الرابع

1- سمع الطفل کلام والده ( ـَ)        یَسْمَعُ           2- عملت الطالبة عملاً صالحاً و اخذت اجر ذلک (  ـَ  -ُ )         تَعْمَلُ          تَاْخُذُ

3- رزق الله المخلوقات بغیر حساب (ـُ)    یَرْزُقُ            4- طلبت الام من بنتها اقامة الصلاة (ـُ)      تَطْلُبُ

التمرن الخامس

1- تَعْبُدُ              2- یَخْسَرُ          3- یَخْلُقُ        4- یَظْلِمُ

الترین السادس :

1- او توبه را می پذیرد    2- قطعا خدا نهان آسمان ها و زمین را می داند   3-  این روز (  امروز)، روزی است که راستی راستگویان، به آنها سود می‌رساند .  

التمرین السابع

تصویر 1 -  الفارة تَجْلِسُ       تصویر 2- الفیل یَجْلِسُ       تصویر 3- الفیل یَجْلِسُ       تصویر 4- الفارة تَجْلِسُ       

الدراسات القرانیة

1- یَنْظُرُ   2- یَسْألُ

***   

فعل های مضارع :  1-  تَحْبِسُ     2- یَرْفَعُ